---

Propozycje ćwiczeń i zabaw dla dzieci.
Opracowała: Lidia Kobuszewska - SzP w Osieku

---

Praca z nową grupą dzieci dla każdego wychowawcy to niewątpliwie wyzwanie. Jak poradzić sobie z tym problemem?

Dzieci przychodzą do szkoły z różnych środowisk, z różnym bagażem doświadczeń i na różnym etapie rozwoju.

Wychowawca musi przede wszystkim pomóc dzieciom znaleźć się w nowym środowisku, a jednocześnie zapewnić im poczucie bezpieczeństwa i zaufania. Jest, bowiem pewne, że jeżeli dziecko poczuje się dobrze w środowisku klasy, nie będzie odczuwało lęku i odrzucenia przez grupę, jego funkcjonowanie przez cały okres edukacji szkolnej nie będzie przysparzało większych problemów. A przecież każdemu wychowawcy zależy, by praca z klasą była przyjemnością, a nie uciążliwym obowiązkiem.

Dziecko pragnie być z innymi, uczestniczyć we wspólnych działaniach, pełnić różne role w grupie, czuć się ważne i mieć przekonanie, że jego bycie w grupie jest użyteczne i sensowne.

Klasa, jak każda grupa zadaniowa, charakteryzuje się dynamiką rozwojową, którą można przewidzieć i wykorzystać w pracy wychowawczej. W rozwoju grupy wyodrębniamy 3 fazy:

1. orientacyjna - dzieci koncentrują się na zdobywaniu informacji o kolegach, regułach i celach.
2. integracyjna - tworzy się więź grupowa, powstają normy i zasady współżycia i współpracy,
3. samorealizacja - dzieci pracują nad rozwiązaniem swoich problemów i wypracowują nowe postawy wobec siebie, innych ludzi i świata.

Już pierwsze dni nauki są okazją do rozpoczęcia pracy z grupą, aby ją zintegrować. Pomocne w tym zajęcia interakcyjne, które polegają na wchodzeniu dziecka w kontakt osobisty z drugą osobą. Dają dzieciom możliwość aktywnego uczestnictwa. Podczas zabawy nie muszą kryć swoich emocji, mogą komunikować się z innymi werbalnie i niewerbalnie, odgrywać różne role, poruszą się, prowadzić dyskusje. Co jeszcze dają dzieciom gry interakcyjne?

- działają motywująco tzn. budzą w dzieciach ciekawość i radość z uczenia się,

- pobudzają mniej aktywne dzieci do działania,

- ułatwiają wprowadzenie nowych norm komunikacji i zachowania,

- pomagają dziecku widzieć siebie i innych w sposób całościowy,

- są okazją do ćwiczenia zdolności psychosocjalnych (krytycznie postrzegać, podejmować decyzje, pomagać innym, stawiać opór, rozwijają odpowiedzialność),

- mogą zmienić nastawienie dzieci do nauki,

- redukują, szczególnie w fazie początkowej, lęki dzieci i ułatwiają tworzenie spójnej grupy.

Właśnie, dlatego warto wykorzystać je w pracy wychowawczej z klasą, jeżeli zależy nam, aby dzieci w klasie czuły się dobrze i wspólne spędzone chwile były dla nich okazją do radosnych przeżyć.

Proponuję, zatem zestaw ćwiczeń, które są proste dla dzieci i nauczycieli.

Cel: Pomoc w zapamiętaniu imion. Przełamanie ośmielenia.

Przebieg:

1. Uczestnicy stają w kręgu. Każdy po kolei:

- wymienia swoje imię oraz pokazuje charakterystyczny gest,
- wymienia swoje imię oraz pokazuje pantomimicznie, co lubi robić,
- wymienia swoje imię oraz przedstawia pantomimicznie swoje ulubione zwierzę,
- wymienia swoje imię oraz wydaje jakiś zabawny dźwięk.

Za każdym razem grupa powtarza imię, ruchy lub dźwięk danej osoby.

1. Uczestnicy siedzą w kręgu.
2. Prowadzący podaje swoje imię i jakąś informację o sobie, a następnie rzuca piłkę do kogoś innego. Zadaniem tej osoby jest powtórzyć to, co usłyszała np. Jarek lubi boks oraz podać swoje imię i jakąś swoją cechę, a potem rzucić piłkę do wybranej osoby.

1. Dzieci siedzą po turecku w kole z zamkniętymi oczami. Prowadzący budzi dziecko siedzące po jego prawej stronie. Budzenie odbywa się w delikatny sposób, określony przez prowadzącego, np. stukanie palcami po ramionach, głaskanie policzka, dotkniecie nosa, pogłaskanie po głowie itp. Osoba dotknięta otwiera oczy i tym samym sposobem budzi następne dziecko po swojej prawej stronie.

Cel: Uczenie pierwszych kontaktów z drugim człowiekiem.

Przebieg:

1. Dzieci dobierają się parami. Stają w takim miejscu, aby mieć dużo miejsca.
2. Jedno dziecko inicjuje ruchy, drugie je powtarza. Należy naśladować wszystkie ruchy, czynności, gesty, miny, które wykonuje model przed lustrem. Po kilku minutach następuje zmiana w parach.

1. Dzieci siedzą na krzesłach w kole, jedna osoba stoi w środku. Dzieci odliczają kolejno i zapamiętują swój numerek.
2. Osoba w środku wymienia dwie liczby, osoby im odpowiadające starają się zamienić miejscami. Osoba ze środka przeszkadza im, chcąc sama usiąść.
3. Gdy osoba na środku powie "stodoła" wszystkie dzieci zmieniają się miejscami.
4. Zmieniają się miejscami osoby, których cechy wymieniamy (bądź, których dotyczą podane informacje) np.

- wszyscy, którzy mają starszego brata (młodszego, siostrę, nie mają rodzeństwa),
- wszyscy, którzy mają w domu psa (kota, rybki, chomika, itd.),
- wszyscy, którzy są dzisiaj w spodniach,
- wszyscy, którzy lubią lody, frytki, itp., wszyscy, którzy lubią się śmiać.

Cel: Przełamanie bariery kontaktu fizycznego z drugą osobą. Rozluźnianie ciała, zmniejszanie onieśmielenia.

Przebieg:

1. Dzieci ustawiają się ciasno w dwóch rzędach, naprzeciwko siebie.
2. Osoby stojące na końcu kolejno przeciskają się między rzędami, aby przejść i znaleźć się z przodu rzędu, tak jakby z zatłoczonego tramwaju chciał wysiąść pasażer.
3. Po przejściu uczestnicy ustawiają się tak, jak stojący, tworząc "ścianę tramwaju". Zabawa trwa tak długo, aż wszystkie dzieci przejdą przez "zatłoczony tramwaj".

1. Wszyscy kładą się na podłodze z zamkniętymi oczami.
2. Prowadzący prosi dzieci o absolutną ciszę. Prosi uczestników o zwrócenie uwagi na to, jak bardzo wszystko jest spokojne i ciche. Teraz każdy ma wyobrazić sobie jakiś hałas, który zmąciłby tę ciszę (np. wrzask, pisk opon itp.).
3. Prowadzący dotyka poszczególne osoby. Dotknięta osoba musi wydać dźwięk, który wymyśliła. Aby dotknąć następnej osoby prowadzący czeka na absolutną ciszę.

Literatura:
Klaus W. Vopel: Gry i zabawy interakcyjne dla dzieci i młodzieży. Kielce 1999, Jedność

Mariola Chomczyńska - Miliszkiewicz, Dorota Pankowska: Polubić szkołę. Warszawa 1995, WSiP

Ewa Kozdrowicz (red): Poradnia w szkole. Z doświadczeń szkolnego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Warszawa 1993,Agencja Informacji Użytkowej