Cele referatu
Integracja, włączanie, współuczestnictwo oznaczają pełne uczestnictwo osób niepełnosprawnych w życiu społecznym. Ponieważ osiągnięcie pełnej integracji nie jest możliwe, gdy dziecko niepełnosprawne kształci się i wychowuje w izolacji od "naturalnego" środowiska, dlatego należy stworzyć takie warunki, aby na miarę możliwości mogło wzrastać w gronie pełnosprawnych rówieśników. Zgodnie z taką koncepcją zrodziła się idea nauczania i wychowania integracyjnego, czyli wspólnej oświaty dla dzieci niepełnosprawnych z pełnosprawnymi. Do niedawna oświatą dzieci niepełnosprawnych zajmowało się wyłącznie szkolnictwo specjalne i ma ono niewątpliwe zalety, ponieważ wypracowano wiele specyficznych metod nauczania, dostosowanych do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Jednak dzieci te niejednokrotnie były wyłączane ze środowiska , w którym żyły, były grupowane wg typów patologii i możliwość uczęszczania do szkoły specjalnej oznaczała często rozłąkę z domem, z najbliższym otoczeniem. Integracja jest nowym modelem oświaty, przeciwieństwem sgregacji, alternatywą dla rozdziału pedagogiki ogólnej od specjalnej i dzieci zdrowych od niepełnosprawnych. Chodzi o tworzenie środowisk (przedszkolnych i szkolnych), w których mogłyby wspólnie bawić się i uczyć dzieci o różnym poziomie rozwoju i różnym stopniu sprawności psychofizycznej. Połączenie dzieci niepełnosprawnych z pełnosprawnymi rówieśnikami stwarza im optymalne warunki rozwoju oraz umożliwia funkcjonowanie w rolach społecznych, adekwatnych do ich poziomu rozwojowego. Wspólne przebywanie dzieci zdrowych z niepełnosprawnymi stwarza możliwości różnorodnych wzajemnych oddziaływań jednych na drugie. Dzieci pełnosprawne mają okazję, aby w naturalny sposób nauczyć się właściwego stosunku do niepełnosprawnych rówieśników. Uczą się współżyć z nimi na co dzień, a także służyć pomocą w każdej sytuacji. Wspólna zabawa, uczenie się, rozmowy, radosne i smutne chwile budzą wzajemne zaufanie, zrozumienie. Dzieci w stosunku do siebie stają się otwarte, nie mają żadnych uprzedzeń.
II. Organizacja procesu nauczania
Dla uczennicy z dziecięcym porażeniem mózgowym. Dla większości pedagogów naszej szkoły praca z dzieckiem z porażeniem mózgowym, poruszającym się na wózku inwalidzkim jest zupełnie nowym doświadczeniem. Dlatego uzasadnione są obawy i wątpliwości w podejmowaniu decyzji co do wymagań i zasad oceniania, czy form pracy z uczennicą. W związku z tym, po przeprowadzeniu dokładnej analizy dokumentacji uczennicy, wywiadu z rodzicami oraz orzeczenia i zaleceń Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej i wcześniejszych orzeczeń Ośrodków Szkolno-Wychowawczych , w których przebywała, przedstawiam propozycję sposobów pracy z Eweliną. W zarządzeniu Nr 29 z dnia 4 października 1993 roku Minister Edukacji Narodowej określił zasady zorganizowania opieki nad uczniami niepełnosprawnymi, ich kształcenia w ogólnodostępnych i integracyjnych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz organizacji kształcenia specjalnego. Ten akt prawny ustala normy powoływania i funkcjonowania placówek opiekuńczo-wychowawczych dla dzieci i młodzieży o różnych rodzajach niepełnosprawności, określa liczbę uczniów w klasach i grupach wychowawczych, podaje przepisy dotyczące organizowania nauczania indywidualnego oraz precyzuje obowiązki nauczycieli i innych pracowników. Na podstawie przeprowadzonych badań Ewelina otrzymała orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania z jednoczesnym zaleceniem uczestniczenia dziewczynki w zajęciach lekcyjnych nie objętych programem nauczania indywidualnego. Z uwagi na sferę emocji i rozwoju społecznego ważne dla uczennicy jest utrzymywanie ścisłej więzi z kolegami i wychowawca klasy. Nasza szkoła podjęła się tego trudnego zadania włączenia dziewczynki do społeczności szkolnej i otoczenia jej szczególną opieką. Ewelina korzysta z nauczania indywidualnego z j.polskiego, matematyki i przyrody. Poza tym uczestniczy w innych zajęciach razem z klasą.
III. Indywidualne
nauczanie i ocenianie
Ze względu na znacznie utrudnioną i ograniczoną percepcję wzrokową dziecka szkoła ma
prawo do indywidualnego traktowania zarówno w zakresie wymagań, jak oceniania. Podstawę
formalną stanowi obowiązujące Zarządzenie Nr 30 Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12
października w sprawie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania w szkołach
publicznych dla dzieci i młodzieży (Dz. Urz. MEN nr 7, poz.32). W punkcie 1 §4 ust.3
zarządzenia mówi:
"Nauczyciel szkoły podstawowej i ponadpodstawowej może na podstawie pisemnej
opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, lub innej poradni specjalistycznej, obniżyć
wymagania programowe z obowiązujących przedmiotów ogólnokształcących z wyjątkiem
przedmiotów związanych z profilem nauczania w liceum ogólnokształcącym - w stosunku
do ucznia, u którego stwierdzono deficyty rozwojowe uniemożliwiające sprostanie
wymaganiom programowym".
Wspomniane Zarządzenie Nr 30 pozwoli obniżyć wymagania w odniesieniu do tych
umiejętności, których dziecko nie będzie mogło przyswoić sobie z powodu
niesprawności. Można wtedy pewne treści ominąć lub przynajmniej zminimalizować ich
zakres. Dzięki zarządzeniu możemy dostosować program do możliwości dziecka tj. jego
wydolności psychicznej i fizycznej.
Ze względu na głębokie uszkodzenie centralnego układu nerwowego, Ewelina nie posiada
aktualnie możliwości do podjęcia czynności pisania (pod względem manipulacyjnym).
Czynność pisania możemy zastąpić werbalnym budowaniem zdań, literowaniem wyrazów
itp. Można także wypróbować układanie wyrazów, zdań za pomocą rozsypanek
wykonanych z drewnianych klocków z literami lub innych łatwych do chwytania i
manipulowania materiałów. Można również zaproponować uzupełnianie tekstu napisanego
wcześniej przez nauczyciela. pomocne może okazać się pisanie w powiększonej
liniaturze. Wtedy korzystniejsze jest stosowanie zamiast zeszytu oddzielnych kartek,
włączanych potem do skoroszytu. Idealnym rozwiązaniem jest praca z zastosowaniem
komputera. Naciskanie klawiszy jest czynnością bardziej prostą niż pisanie ręczne,
można przystosować klawiaturę, stosując specjalne programy powiększające i
wykorzystać klawiaturę z powiększonymi klawiszami oraz specjalną mysz komputerową.
Dzięki zastosowaniu indywidualnych metod i rozwiązań technicznych Ewelina może
czerpać z nauki szkolnej wiele przyjemności. Ważne jest danie dziecku poczucia sukcesu
przez dostrzeganie i wzmacnianie nawet drobnych postępów, a także spokojne, wolne od
presji czasu realizowanie zindywidualizowanego programu. Nie należy zrażać się, gdy
czegoś nie da się zrealizować z powodu ograniczeń motorycznych dziecka, bo przecież
edukacja dzieci o specjalnych potrzebach pełni przede wszystkim rolę rewalidacyjną.
Wyniki nauczania, chociaż też się liczą, musza być rewalidacji niejako
podporządkowane.