Każdy człowiek w okresie swego życia spotyka się z różnymi
przedmiotami i sytuacjami. Gdy dany przedmiot lub sytuacja nabiera w oczach tego
człowieka znaczenia, wówczas w jego świadomości kształtują się specyficzne
nastawienia w kierunku zbadania i poznania danego przedmiotu lub sytuacji. Te właśnie
nastawienia nazywamy zainteresowaniami.
Zainteresowanie odzwierciedla nasz stosunek do
przedmiotów i zjawisk. Struktura i zakres zainteresowań mają duży wpływ na rozwój
osobowości i postępowanie człowieka. Osoby, których zainteresowania koncentrują się
na jednej dziedzinie mają ograniczony zakres zainteresowań intelektualnych co w znacznym
stopniu ogranicza ich aktywność.
Ogromny wpływ na kształtowanie się zainteresowań wywiera środowisko, warunkuje ono
rozwój i stabilizację zainteresowań.
Zainteresowania są integralnie związane z potrzebami. Potrzeby i zainteresowania są
tymi elementami, które wywołują jak również ukierunkowują działanie. Gdy nie są
zaspokojone potrzeby, wtedy życie jest trudne gdy nie ma nic interesującego lub gdy nie
ma zainteresowań wtedy życie jest nudne. Niejednokrotnie zainteresowania człowieka
rozwijają się wbrew własnym potrzebom, uwarunkowane to jest wymaganiami życia
społecznego, rozwojem nauki i sztuki.
W zainteresowaniach wyróżnia się: treść, zakres, trwałość, dynamikę i
podzielność.
Zainteresowania mogą być zróżnicowane. Stanowi to ważną wskazówkę w konkretnej
pracy pedagogicznej każdego nauczyciela, którego zadaniem jest również kształtowanie
zainteresowań u swych wychowanków.
Zainteresowania mają duży i pozytywny wpływ na koncentracje uwagi, która jest
szczególnie cenna w przebiegu uczenia się. Stanowią zatem jeden z bardzo ważnych
czynników w procesie nauczania i uczenia się.
Nauczyciel w swej pracy dydaktyczno - wychowawczej nie tylko wyposaża uczniów w pewien
określony system wiadomości i nawyków, ale również w dużym stopniu wywiera wpływ na
kształtowanie się osobowości swych wychowanków, a tym także zainteresowań. Każdy
nauczyciel, przydzielono klasę, stara się poznać wszystkich uczniów i w miarę upływu
czasu gromadzi coraz więcej spostrzeżeń i obserwacji o całej klasie, jak i
poszczególnych uczniach. Stąd też konieczny jest jego kontakt z domem rodzinnym lub
opiekunami. Ocenia się ogólnie, że pojawienie się zainteresowań w pewnym okresie
życia należy uznać za zjawisko pozytywne. Rozbudowane i właściwie ukierunkowane
zainteresowania nie tylko ułatwiają wybór zawodu lecz stwarzają duże szanse znacznie
efektywniejszej pracy w umiłowanej dziedzinie.
Zainteresowania uczniów przejawiają się szczególnie w przynależności do kół
przedmiotowych w szkole, do organizacji pozaszkolnych, które zaspokajają dany rodzaj
zainteresowania. W szkołach najliczniejsze są koła naukowe takie jak: matematyczne,
polonistyczne, sportowe, techniczne. Zadaniem tych kół jest pogłębianie i
poszerzanie wiedzy o wybranym przez ucznia przedmiocie oprócz tego zdobywa odpowiednie
sprawności i umiejętności, a to z kolei powoduje rozwój indywidualnych zainteresowań
i uzdolnień uczniów, nie wolno nam również zapomnieć o doskonaleniu logicznego
myślenia.
Kształtowanie zainteresowań u uczniów nie odbywa się wyłącznie podczas zajęć kół
zainteresowań czy innych zajęć pozalekcyjnych. Bardzo ważną funkcję spełniają
również lekcje. Jeżeli uczeń przyswajając nowe wiadomości odczuwa zadowolenie i
przyjemność wówczas dąży do pogłębiania i poszerzania swojej wiedzy.
Zainteresowanie przyczynia się do tego, że lekcje stają się ciekawsze, a efekty pracy
wyższe.
Dobry nauczyciel wie o tym doskonale, że efekty
jego pracy zależą w znacznym stopniu od niego samego. Możemy z całą pewnością
stwierdzić, że rola nauczyciela w kształtowaniu zainteresowań uczniów jest ogromna i
zainteresowania są warunkiem powodzenia dydaktycznego każdego ucznia.