Jaka powinna być edukacja, nauczanie wzajemnych powiązań, zależności , wpływów między światem organizmów żywych a ich otoczeniem- czyli między światem przyrody a człowiekiem. W tym przypadku człowiekiem młodziutkim , zaledwie 6-9 letnim.

Ekologia z języka greckiego oikos = dom, środowisko.

Logos = słowo, nauka- to taka dziedzina biologii, która bada wzajemne stosunki między organizmami, a otaczającym je środowiskiem.

Jeżeli te wzajemne stosunki między organizmami, a środowiskiem są poprawne, dobre, mówimy wówczas o równowadze ekologicznej w której my, jako jej podstawowy składnik dobrze żyjemy.

Zadaniem ekologii jest stworzenie naukowych podstaw dla ochrony środowiska w którym żyjemy, a więc ustalenie określonych granic, których w żadnej mierz nie należy przekroczyć. Przekroczenie granic to klęska powodująca zagrożenie życia człowieka.

To zatrute powietrze, wody, wyginięcie fauny i flory, wyczerpanie niektórych zasobów naturalnych, skażenie atmosfery, zanieczyszczenia przemysłowe, naruszenie warstwy ozonowej, ocieplenie klimatu przez wzmożone wydzielanie dwutlenku węgla, ścieki przemysłowe w rzekach, jeziorach i morzach, promieniowanie radioaktywne - to tylko krótki bilans zagrożeń życia ludzkiego. A my chcemy żyć , przedłużać ludzkie życie, czynić je lepszym, wygodniejszym, mniej uciążliwym, radosnym i pogodnym.

Szukając zgody z przyrodą , robimy to po staremu, uczymy się przez szoki- klęski ekologiczne, kolejne zagrożenia. Tak dalej być nie może. Musimy dobrze nauczyć się wzajemnych stosunków zachodzących między organizmami a otaczającymi je warunkami nieożywionymi (abiotycznymi) by właściwie organizować działalność społeczno- gospodarczą człowieka. Ta działalność człowieka powinna być planowa, zorganizowana, mądrze prowadzona. Wyznacznikami jej powinny być przemyślane zasady, reguły i sposoby ludzkiego działania, zbiorczy dorobek społeczeństw ludzkich, powstający na podłożu biologicznych i społecznych cech i warunków ludzkiego bytowania, które wyrażać się powinno wysokim stopniem opanowania przyrody, dużą wiedzą i humanitarnymi formami współżycia z przyrodą.

Powyższe sformułowania odnoszą się do kultury ekologicznej działalności człowieka. A zatem celem i przedmiotem kultury ekologicznej jest człowiek- jego stosunek do przyrody, jego codzienna umiejętność współżycia z nią, zdolność racjonalnego korzystania z niej.

Kultura ekologiczna jest elementem kultury ogólnej człowieka, a zatem układem wartości, norm, ideałów, wzorów zachowań i postaw etycznych i odnosi się do umysłów i moralnego rozwoju człowieka. Dlatego pełni ważne funkcje instrumentalne wobec podstawowych potrzeb biologicznych, poznawczych, estetycznych, zdrowotnych i innych.

Proces kształtowania kultury ekologicznej zwanej inaczej edukacją ekologiczną obejmować powinien poznawanie znaczenia przyrody dla człowieka, kształtowanie racjonalnego i emocjonalnego stosunku do niej oraz umiejętność jej ochrony i kształtowania w aspekcie, że jest ona podstawowym warunkiem prawidłowego rozwoju fizycznego i psychicznego, a także jakości życia jednostki ludzkiej.

Dlatego przez edukację należy rozumieć świadomie organizowaną działalność nauczyciela, której celem jest wywołanie zamierzonych zmian biopsychicznych ucznia. Zmiany te mają obejmować zarówno stronę instrumentalną związaną z poznawaniem rzeczywistości przyrodniczej i umiejętnościami racjonalnego oddziaływania na nią , jak i aksjologiczną, która polega na kształtowaniu stosunku ucznia do obiektów i zjawisk przyrodniczych, a także jej zachowania oraz racjonalnego eksploatowania.

W edukacji ekologicznej możemy wyróżnić następujące jej kategorie celów:

Wiadomości odnoszące się do przyrody powinny być szeroko rozpowszechniane wszelkimi możliwymi środkami, a w szczególności poprzez nauczanie o środowisku, które powinno stać się częścią ogólnej edukacji już od najmłodszych lat.

W edukacji środowiskowej dzieci wczesnoszkolnych szczególną uwagę należy zwrócić na takie postawy jak:

- wrażliwość wobec środowiska przyrodniczego;

- szacunek wobec przyrody;

- racjonalne korzystanie ze środowiska przyrodniczego;

- dążność do kontaktu z pozytywnym środowiskiem przyrodniczym;

W zakresie rozwijania wrażliwości dzieci wobec przyrody należy zwrócić na :

Kształtowanie szacunku dzieci wobec przyrody powinno obejmować:

Z tymi pytaniami borykają się Ci, którzy pragną żyć w zielonym świecie rozbrzmiewającym ptasim śpiewem, gwarem i pragną ideę umiłowania tego świata szerzyć wśród innych ludzi. To nauczyciel, któremu rodzice, szkoła, państwo powierzyli swoje dzieci, by rozwijać ich zdolności umysłowe ,praktyczne, umiejętności kształtowania właściwej postawy wobec wszystkiego co je otacza.

Zanim rozpoczniemy pracę z dziećmi, zanim zaczniemy je uczyć prawdy o świecie , należy się zastanowić , jaka jest rola nauczyciela , jakie są podstawowe zasady pozwalające zapewnić dzieciom, a przy tym i nam samym- wspaniały, pełen radości, a równocześnie przepełniony wiedzą czas.

Oto kilka sugestii jakie powinny towarzyszyć przy pracy, kiedy szczególną uwagę poświęcamy edukacji ekologicznej:

Nie poprzestawaj na podaniu czystej wiedzy, sama nazwa np. to jest dąb szypułkowy, jest tylko suchym słowem.

- opowiedz o swoich odczuciach w obecności drzewa;

- opowiedz dzieciom o swym podziwie dla korzeni, które przenikają ziemię, czerpią z niej wodę i cząstki pokarmu a równocześnie utrzymują ogromne drzewo;

- opowiedz o swym zachwyceniu się cudem natury.

Dzieci w takiej sytuacji reagują dużo swobodniej i głębiej niż na zwykłe podręcznikowe tłumaczenie. Poddają się tym odczuciom, stają się cząstką przyrody.

Jeśli znajdziesz motyla pokaż go dzieciom i powiedz, oprócz podania nazwy, jak bardzo ci się podoba.

- powiedz jak bardzo jesteś ciekawy, jak motyl widzi świat ze swojego lotu;

- jak trudno być motylem, kiedy pada deszcz;

- spróbuj skłonić dzieci, aby wyobraziły sobie co czuje motyl złapany w ręce, jak musi się bać;

- opowiedz o tym, jak łatwo uszkodzić delikatną strukturę skrzydeł.

Kiedy dzielimy się z dziećmi naszymi wewnętrznymi odczuciami , opowiadają sercem.

Uważam, że w taki sposób podawane informacje o motylach, biedronkach, konikach polnych, pszczołach spowodują , że żadne dziecko ich nie złapie.

W spotkaniu dorosłego z dzieckiem ogromie ważne jest dzielenie się swym " wewnętrznym ja ",tylko poprzez przekazywanie sobie, najgłębszych emocji myśli, możemy naprawdę z dziećmi porozumieć się i wzbudzić szacunek dla Ziemi. Jeśli my dzielimy się swoimi najgłębszymi myślami, daje to również dzieciom odwagę do odkrywania swoich odczuć i spostrzeżeń. Rozwija to cudowne zaufanie, rodzi się przyjaźń pomiędzy dorosłym i dzieckiem.

Oznacza to uważne słuchanie dzieci i bycie świadomym chwili. Jest to najbardziej korzystna postawa podczas pracy z dziećmi jaką można przyjmować. Wszelkie wyjścia w teren, spotkania z przyrodą wyzwalają w dzieciach spontaniczny entuzjazm, który umiejętnie można skierować na uczenie się .Być skierowanym na dzieci oznacza wykorzystywanie każdego pytania, każdej uwagi, każdego radosnego okrzyku do budowania prawdziwego porozumienia. A, więc dostosuj swój nastrój do aktualnego nastroju dzieci, rozwijaj ich zainteresowania, budź ciekawość i chęć obserwacji.

Rób to bez chwili zwłoki, rozkojarzenia, znużenia. Ustal zasadniczy "ton wycieczki" i stwórz odpowiedni nastrój na samym jej początku. Aktywizuj każdego jak tylko umiesz, poprzez stawianie pytań, wskazywanie interesujących obiektów, kolorów czy dźwięków. Pamiętaj, to strategia lekcji ekspresyjnej, a więc oparta na przeżyciach.

Czasami piękne widoki, panoramy przyrody, albo jakieś sytuacje szczególne np. przelatujący motyl, ślimak na liściu, nieznany kwiat, zaabsorbują dzieci całkowicie. Fascynacja tak drobną rzeczą zależy od nauczyciela. Uważny i skupiony wyraz twarzy wspomaga bezpośrednie przeżycia.

Ważne żebyś określił, że to z rodziny pająków, chrząszczy, motyli, itd. Dzieci osiągną dużo głębsze zrozumienie tego, czym jest "dąb", poprzez obserwację, jak zmienia się tonacja jego barw wraz ze zmianami światła w różnych porach dnia. Obserwuj z dziećmi drzewo z różnej perspektywy, węchem, smakiem, dotykiem jego kory, korzeni, liści. Usiądźcie cicho pod okapem liści i bądźcie uważni, świadomi wszystkich form życia, które trwa dookoła drzewa i jest od niego zależne. A więc nie rób z nazywania roślin czy zwierząt swego celu. Nazywanie naprawdę nie jest przyrodą. Ten, kto kazałby nam widzieć świat jako nieskończoną listę nazw, skazałby nas na smutną egzystencje. Po prostu są ważniejsze problemy w edukacji środowiskowej np. patrz, zadawaj pytania, zachęcaj do zgadywania, naucz przewidywać, przeżywać, działać praktycznie, zmieniać.

Może to być wesoła głośna radość, lecz może to być także spokojne, ciche skupienie. Pamiętaj, że twój własny entuzjazm jest zaraźliwy i że to właśnie on jest twoją najważniejszą predyspozycją do roli nauczyciela.

Jeżeli to możliwe używaj analogii, która wiąże się z tym, co twoi uczniowie już znają i rozumieją. Eliminuj skomplikowane terminy, których można uniknąć , mów językiem prostym. Wiąż drobne fakty w całości, opieraj się na wiedzy i doświadczeniach dzieci.

Nie zmuszaj do uczenia się. Próbuj raczej zachęcić i skusić. Nie zmuszaj do udziału w zaplanowanych przez siebie grach, obserwacjach, zabawach. Uczenie na przymus nie przynosi pożytku, ale zorganizuj tak, aby wszystkie dzieci chciały, by pragnęły poznać, dotknąć, zrozumieć.

To wbrew pozorom najtrudniejsza zasada. Teoretycznie zasada jest prosta, staraj się uczyć aktywnie, nie zgadzaj się na bierne słuchanie. Zadawaj pytania całej grupie, bez skupiania uwagi na jednej osobie. Daj czas na zastanowienie, nie żądaj natychmiast odpowiedzi. Utrzymanie aktywności dzieci lepiej osiągnąć przez dawanie im zadań do wypełnienia, niż zadawaniem pytań. Pamiętaj, że pytanie + zadanie powinno stanowić integralną całość.