Głównym zadaniem nauki tekstów na pamięć jest wyrabianie pamięci językowej , logicznej i mechanicznej.

Wyrobienie pamięci językowej osiąga się ,gdyż wyrabia się pamięć do zapamiętywania wyrazów, zwrotów językowych, całych zdań i większych fragmentów. Podczas nauki tekstów na pamięć wyrabia się również pamięć logiczna i mechaniczną. Pamięć logiczną pozwala zapamiętać sens i treść utworu. Dzięki pamięci mechanicznej możesz zapamiętać wyrazy w ustalonej kolejności i wypowiedzenie jednego wyrazu pociąga za sobą mówienie następnych.

Poprzez naukę tekstów na pamięć realizuje się również cele poznawcze, kształcące i wychowawcze.

Sposoby nauki tekstów na pamięć.

Uczenie wierszy na pamięć może przebiegać w różny sposób.

Nauczyciel dokonuje metody stosownie do okoliczności występujących na lekcji, zależnie od warunków pracy ,ilości czasu, itp. Do najczęściej spotykanych sposobów nauki tekstów na pamięć należy metoda bezpośrednia i równoległa.

1.Metoda bezpośrednia

Uczniowie słuchają tekstu recytowanego przez nauczyciela. Po krótkim omówieniu treści i formy utworu nauczyciel kilkakrotnie wygłasza wiersz . W tym czasie włączają się do recytacji uczniowie. Najpierw próbują powtarzać tekst bezgłośnie/ruchami warg/, potem szeptem, dość głośno i wreszcie głośno. Następnie nauczyciel mówi tekst coraz ciszej .W końcu przestaje recytować zupełnie, włączając się tylko w momentach, gdy dzieci mają trudności. Na koniec występują próby recytacji indywidualnych ,podczas których nauczyciel i uczniowie czynią uwagi co do sposobu wygłaszania i interpretacji tekstu.
Uwaga ! W ten sposób opracowuje się teksty krótkie i zwarte.
Powtarza się je przez kilka dni aż do całkowitego opanowania. Sposób ten przydatny jest w pracy z klasą I.

2.Metoda pośrednia

Tekst utworu opracowuje się w dwóch dniach :

w pierwszym dniu opracowuję się treść i formę utworu, drugim dniu ocenia się sposób wygłaszania utworu i opatruje się go oznaczeniami recytacyjnymi.
Oznaczony w ten sposób tekst odczytuje nauczyciel, a potem uczniowie. Pod koniec lekcji można przeprowadzić próby recytacji indywidualnych ,w czasie których dokonuje się natychmiastowej poprawy zauważonych usterek.
Uwaga! W taki sposób opracowuje się teksty dłuższe i złożone w treści . Metodę tę można stosować już od półrocza klasy II.
Tak opracowany tekst można zadać do domu celem całkowitego wyuczenia się na pamięć .

3.Metoda równoległa.

Nauczyciel organizuje wycieczkę lub stosuje pokaz obrazu /ilustracji/.

Przeprowadza ćwiczenia w mówieniu na temat występujący w utworze w warunkach odpowiadających temu ,co stanowi tło danego utworu . W trakcie swobodnych wypowiedzi nauczyciel posługuje się zwrotami i wyrażeniami z utworu, podsuwa też uczniom odpowiednie określenia zaczerpnięte z tekstu. Dzieci przyswajają je sobie i stosują we własnych wypowiedzeniach. Wywoławszy odpowiedni nastrój, nauczyciel wygłasza utwór z pamięci .Dzieci słuchają rozpoznają poznane zwroty i wyrażenia. Następnie uczniowie /z kl.I/ włączają się do recytacji nauczyciela i powtarzają z nim aż do zupełnego opanowania go na pamięć. Na tomista uczniowie kl. II i kl. III czytają tekst parokrotnie po cichu i zgłaszają się do indywidualnych recytacji.

Uwaga ! W ten sposób opracowuje się przede wszystkim utwory liryczne i opisowe.

Utwór przeznaczony do pięknego czytania recytowania lub nauki na pamięć musi być przygotowany recytacyjnie .Przygotowanie niezbędne jest za względu na to, że piękne czytanie tekstów i ich wygłaszanie z pamięci musi spełniać pewne warunki niezbędne do wywoływania odpowiednich wrażeń przeżyć.

Polega na ustaleniu akcentów zdaniowych, logicznych i uczuciowych, pauz oddechowych i psychologicznych, na określeniu tempa oraz interpretacji, przy pomocy której wyrazi się nastrój uczucia będące wyrazem treści utworu. W przygotowaniu recytacyjnym tekstu w klasach I-III należy posłużyć się znakami umownymi - oznaczeniami recytacyjnymi. ,ułatwiającymi orientacje w sposobie odczytywania i wygłaszania .

W klasach II-III można stosować następujące oznaczenia recytacyjne:

- pionowa falista linia - oznacza krótką przerwę bez zanikania głosu jakby zaczerpnięcie oddechu,
- kreska pionowa pojedyncza - oznacza nieco dłuższą przerwę, jakaś myśl się skończyła, głos zniża lub nie ,
- dwie kreski pionowe - oznaczają dłuższą przerwę, która przypada najczęściej na koniec zdania lub zwrotki z wyraźnym zaniżeniem głosu,
- łuk - jest znakiem połączenia dwu wierszy , które należy wypowiedzieć bez przerwy i bez wyciszenia głosu,
-linia przerywana - podkreśla się te wyrazy, które należy wypowiedzieć w zwolnionym tempie,
- strzałka- oznacza się zespół wyrazów, które wypowiada się z ożywieniem i przyspieszeniem tempa,
- linia falista pozioma - podkreśla się te wyrazy, które wymawia siew sposób wyraźnie ściszony,

pojedyncza kreska pozioma - podkreśla się wyrazy silnie akcentowane.

Powyższe oznaczenia recytacyjne ustala się wspólnie z uczniami i używa się ich w przyjęty sposób.

Opracowanie tekstu na pamięć przebiega przez dwa etapy.

I etap dotyczy przygotowania tekstu przez nauczyciela :
a/ wybór utworu,
b/ opatrzenie znakami interpretacyjnymi,
c/ ćwiczenia wygłaszaniu, opanowanie na pamięć.

II etap obejmuje dwa zajęcia :
a/ zajęcie pierwsze ;
- stworzenie odpowiedniego nastroju,
- piękne wygłaszanie utworu przez nauczyciela,
- swobodne wypowiedzi uczniów na temat utworu,
- powtórne wygłaszanie utworu przez nauczyciela,
- analiza treści i formy utworu.

b/ zajęcia drugie:
- omówienie sposobu wygłaszania utworu,
- opatrzenie utworu znakami interpretacyjnymi/wspólnie z uczniami/,
- próby pięknego czytania i recytacji,
- przygotowanie utworu do pięknego wygłaszania i do dalszej pracy nad nim w domu,

Cechy pięknej recytacji.

Dobra recytacja polega na tym, żeby mówić tak, aby nas słyszano, rozumiano i słuchano.

Na dobrą recytację składa się :
a/ logiczne odtworzenie słów autora oparte na rozumieniu utworu,
b/ bezbłędne pamięciowe opanowanie tekstu,
c/ umiejętne wydobycie myśli przewodniej,
d/ prostota naturalność wygłaszania ,recytacja zbliżona do mowy potocznej,
e/ staranna dykcja,
f/ umiarkowany gest i mimika, swobodna postawa.

Zeszyt poezji można zaprowadzić od półrocza klasy I i prowadzić w klasach II i III. Uczniowie wpisują /wklejają/ do niego utwory, których chcą się nauczyć na pamięć i te , które się najbardziej podobają.

Układ takiego zeszytu może być następujący :

- wykaz utworów,
- oznaczenia recytacyjne,
- wpisywane /wklejane/ utwory wyuczone na pamięć,
- utwory wpisane /wklejone/ wg indywidualnego wyboru,
- własna twórczość.

Zeszyt ten uczeń może ozdabiać w sposób dowolny, tematycznie jednak jest związany z treścią utworów.

Raz w miesiącu należy organizować lekcję opartą na zeszycie poezji. Każdy uczeń przygotowuje co najmniej dwa utwory /wiersz i fragment prozy/ .Uczniowie muszą przepięknie czytać te utwory i uzasadnić dlaczego takie właśnie, a nie inne umieścili w zeszycie poezji.

Pod koniec lekcji jury złożone z uczniów przydziela trzy równorzędne nagrody :
- za najładniejszy /najciekawszy/ utwór,
- za najpiękniej przeczytany utwór,
- za najtrafniejsze uzasadnienie wyboru utworu.

Celem zeszytu poezji jest :
a/ zachęcenie dzieci do czytania poezji, wyrobienie potrzeby obcowania na co dzień z pięknem mowy ojczystej,
b/ stworzenie sprzyjających warunków do przypomnienia tekstów w sposób interesujący, ukazujący utwór coraz to innym świetle.