Do podstawowych warunków, od których zależy możliwość rozpoczęcia nauki czytania, należy dojrzałość umysłowa dziecka i prawidłowy rozwój mowy.

Spośród czynników , składających się na dojrzałość umysłową dziecka, zasadniczą rolę odgrywa inteligencja- od niej uzależniona jest zdolność myślenia symbolicznego, niezbędnego w opracowaniu techniki czytania

( dziecko rozróżnia i zapamiętuje znaki graficzne (litery i znaki interpunkcyjne), oraz dostrzega umowny związek między znakami graficznymi i odpowiadającymi im dźwiękami artykulacyjnymi.

Prawidłowo rozwinięty intelekt daje możliwość pełnego rozumienia otrzymywanych informacji, pytań i poleceń oraz przyswojenia wiedzy towarzyszącej nauce czytania.

Obok inteligencji niezbędna do rozwoju nauki czytania jest zdolność koncentracji uwagi dowolnej. Zarówno w czynności czytania i pisania musi występować zaangażowanie uwagi w swoistą spostrzegawczość wzrokową, która umożliwia uchwycenia różnic i podobieństw w konkretach, wielkościach i umiejscowieniu w przestrzeni liter, które tworzą tekst, a także spostrzegawczość słuchową, która zapewnia prawidłowy odbiór mowy akustycznej.

Rozwój intelektu towarzyszy rozwojowi mowy- ukończenie mowy w zakresie artykulacji, oraz zdobycie dostatecznego sposobu słów w tzw. Słownictwie biernym i czynnym. Od opanowania artykulacji zależy poprawność czytania, które wyraża się zgodnością dźwięku z odpowiadającą mu literą; a także poprawność pisania.
Dostateczny zasób słownictwa stanowi niezbędny warunek rozumienia tekstu, oraz posługiwania się tekstem w różnego rodzaju ćwiczeniach w czytaniu i pisaniu.

Spełnienie wyżej wymienionych warunków daje podstawę do zastosowania ćwiczeń wstępnych, poprzedzających właściwą naukę.

Do czynności objętych tymi ćwiczeniami należą:

• kształcenie słuchu fonematycznego,
• doskonalenie w artykulacji w mowie,
• wyrabianie umiejętności dokonywania analizy i syntezy wzrokowej, słuchowej i mięśniowo ruchowej.

Kształcenie słuchu fonematycznego polega na ćwiczeniach, w których dziecko dokonuje rozróżnień w brzmieniu głosek pojedynczych np. dźwięcznych i bezdźwięcznych, twardych i miękkich, oraz ustalenia jakości głosek występujących w różnych miejscach wyrazu.

Doskonalenie artykulacji obejmuje ćwiczenia w prawidłowym operowaniu narządami mowy i operatorem oddechowym w czasie wymawiania pojedynczych głosek, zespołu głosek w wyrazach, zespołu wyrazów.

Ćwiczenia w dokonywaniu analizy i syntezy rozpoczyna się od analizy i syntezy słuchowej- we wstępnych ćwiczeniach nie stosuje się wyrazów z głoskami, które podlegają w obrębie wyrazów jakimkolwiek upodobnieniom, utracie dźwięczności i zmiękczeniom za pomocą "i" np. ciasto, a także wyrazów z głoską "j", oraz wyrazów z dyftongami (dwugłosami) np. auto.

W toku dokonywania wstępnej analizy słuchowej niezbędne, są ćwiczenia polegające na ustalaniu następstwa w czasie wyrazów ( w analizie zdania) i głosek ( w analizie wyrazów).

W analizie wzrokowej- ćwiczenia w ustalaniu następstwa elementów w przestrzeni ( na lewo, prawo, na początku itp.)

Właściwą analizę i syntezę wzrokową stanie się dopiero w nauce czytania i pisania na tekstach słownych.
Analiza i synteza, a zwłaszcza synteza, są to szczególnie ważne i potrzebne czynności, zapobiegające trudnościom w czytaniu i pisaniu, a w przypadku pojawienia się takich trudności- skutecznie je przezwyciężające.

NAUKA PISANIA-właściwą naukę powinny poprzedzać różnorodne ćwiczenia wyrabiające sprawność manualną, zwłaszcza zręczność palców, Do takich ćwiczeń należą wszelkie rysunki, malowanie, wycinanie, wyrywanie, nalepianie, rzucanie i chwytanie małych np. piłeczek.

Kolejny etap to odwzorowywanie, najpierw prostych kształtów, następnie komponowanie przez dzieci według ich własnej intencji tzw. "szlaczków", złożonych z dowolnych elementów powtarzających się rytmicznie.

Szczególnie ważne w okresie przygotowawczym jest wyrabianie sprawności manualnej, wyrażającej się w nawykach prawidłowego posługiwania się narzędziami do rysunku, malowania i pisania.

Ćwiczenia stosować często, lecz przez krótki okres czasu (układ kostno-stawowy i mięśniowy dziecka 6-7 letniego nie jest jeszcze dojrzały.

Poza wymaganiami dotyczącymi prawidłowego posługiwania się narzędziem do pisania niezbędne jest przestrzeganie prawidłowej postawy w czasie pisania i układu obu rąk na stoliku, na którym dziecko pisze.

Janina Malendowicz. O trudnej sztuce czytania i pisania.
H. Spionek. Zaburzenia w rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne.